چگونه میتوان تشخیص داد که یک نوشته
کار هوش مصنوعی است یا انسان؟
صمد وکیلی
این روزها در فضای مجازی، بهویژه در میان ایرانیان، نوشتههایی درباره موضوعات گوناگون بهوفور دیده میشود که با کمک هوش مصنوعی تهیه شدهاند. البته استفاده از هوش مصنوعی برای نوشتن، بهخودیِ خود ایرادی ندارد؛ به شرط آنکه فرد استفادهکننده دستکم با موضوعی که دربارهاش مینویسد، آشنایی کافی داشته باشد.
برای نمونه، اگر کسی درباره دیدگاههای مارکس، گرامشی یا دیگر متفکران سخن میگوید، دستکم باید بداند که نظر واقعی آنان درباره آن موضوع چه بوده است تا هر سخن، نقلقول یا نظری را بدون بررسی به آنها نسبت ندهد.
اما جدا از این موضوع، برای تشخیص اینکه یک نوشته کار هوش مصنوعی است یا انسان، توجه به نشانههای زیر میتواند کمککننده باشد:
۱. یکی از ویژگیهایی که در بسیاری از متنهای هوش مصنوعی دیده میشود، کلیگویی است. گاهی یک موضوع چندین بار با واژهها و جملهبندیهای متفاوت تکرار میشود، بدون آنکه نکته تازهای به متن اضافه شود.
ممکن است نوشته در نگاه نخست طولانی، کامل و پرمحتوا به نظر برسد، اما با خواندن دقیقتر متوجه میشویم که بخش بزرگی از آن، تکرار همان مطالب قبلی است.
البته انسان نیز ممکن است در نوشته خود مطالبی را تکرار کند، اما این تکرار در متنهای هوش مصنوعی منظمتر و پیدرپیتر است.
۲. متنهای هوش مصنوعی بر پایه تجربه شخصی واقعی شکل نگرفتهاند. انسان هنگام نوشتن ممکن است تجربههای خود را نیز در نوشته بیاورد و همین تجربهها باعث میشوند که متن زندهتر و طبیعیتر به نظر برسد.
هوش مصنوعی معمولاً مثالهایی عمومی ارائه میدهد؛ مثالهایی که ممکن است منطقی و درست به نظر برسند، اما در آنها کمتر میتوان ردپای یک تجربه، زمان و مکان مشخص یا احساس شخصی را مشاهده کرد.
البته اگر اطلاعات و تجربههای شخصی در اختیار هوش مصنوعی قرار داده شوند، ممکن است متنی بنویسد که تفاوت چندانی با نوشته انسان نداشته باشد.
۳. نوشتههای هوش مصنوعی اغلب بسیار مرتب، متعادل و یکدست هستند. جملهها ممکن است ساختاری مشابه داشته باشند و بندها تقریباً به یک شکل آغاز و پایان یابند.
البته منظم بودن نوشته ایرادی ندارد و بسیاری از انسانها نیز دقیق و منظم مینویسند. با این حال، نوشته طبیعی انسان معمولاً تغییراتی در ریتم و لحن دارد. ممکن است یک جمله بسیار کوتاه و جمله بعدی طولانی باشد یا نویسنده در میان نوشته، نظر شخصی خود را بیان کند.
۴. انسان معمولاً هنگام نوشتن، نظر، احساس یا موضع خود را به شکلی آشکار یا پنهان نشان میدهد. ممکن است نسبت به موضوعی تردید داشته باشد، با دیدگاهی مخالفت کند، از اتفاقی ناراحت باشد یا از تجربهای با علاقه و هیجان سخن بگوید.
در نوشتههای هوش مصنوعی، این ویژگیها اغلب کمتر دیده میشوند و متن معمولاً بیطرف، آرام و محتاط است.
البته این ویژگی را نمیتوان با قاطعیت بیان کرد؛ زیرا هوش مصنوعی میتواند به درخواست کاربر، متنی تند، احساسی یا جانبدارانه بنویسد.
۵. یکی از مهمترین نکاتی که باید به آن توجه کرد، درستی اطلاعات است. هوش مصنوعی گاهی نام کتاب، مقاله، نویسنده، تاریخ، آمار، نامه یا نقلقولی را ذکر میکند که در واقع وجود ندارد. با این حال، این اطلاعات نادرست را با اطمینان کامل و به شکلی ارائه کند که در نگاه نخست کاملاً واقعی به نظر برسند.
شخصاً یک بار در گفتوگو با یکی از دوستان با چنین موردی روبهرو شدم. او از نامهای سخن میگفت که گویا کارل مارکس آن را نوشته بود و حتی تاریخ نگارش و امضای نامه را نیز ذکر میکرد. وقتی موضوع را دقیقتر بررسی کردم، متوجه شدم که اساساً چنین نامهای وجود نداشته است. در واقع، هوش مصنوعی آن نامه را ساخته و بهعنوان یک سند واقعی ارائه کرده بود.
بنابراین، هرگاه در متنی با نقلقولی یا آماری خاص، نام کتاب یا مقالهای ناشناخته یا سندی روبهرو میشویم، بهتر است منبع اصلی آن را بررسی کنیم. این کار نهتنها برای تشخیص نوشتههای هوش مصنوعی، بلکه برای ارزیابی هر نوشتهای ضروری است.
با وجود همه این نکات، هیچ نشانهای بهتنهایی نمیتواند ثابت کند که یک نوشته کار هوش مصنوعی است یا انسان. ویژگیهایی که در بالا به آنها اشاره شد، مانند کلیگویی، تکرار، نظم بیش از حد، نبود تجربه شخصی و وجود اطلاعات نادرست، تنها در مجموع میتوانند مبنای قضاوت قرار گیرند.
۳ اگوست ۲۰۲۶
پاسخی بگذارید